Zeventig eeuwen geneeskunst en gezondheidszorg
Bijzonder, zo kun je het Festival der Gezondheid op 1 en 2 oktober in Archeon zeker noemen. Terwijl de meeste evenementen in Archeon uitgaan van een bepaalde periode, komen er deze keer zo’n zeventig eeuwen in één keer aan de beurt. Hoe ging de mens in deze duizenden jaren om met ziekte en gezondheid? In Archeon is het niet alleen te zien maar ook te beleven.
Door Manjo van Boxtel
Wil van der Mark, alias chirurgijn Willem van Salerno uit Gravendam, heeft het er maar druk mee. De laatste weken zet hij alles op alles om het festival rond te krijgen. ,,Het is een pilotproject”, vertelt hij. ,,Zolang dit festival nog niet bekend is, kost het extra werk om aan iedereen uit te leggen wat we van plan zijn.” Toch heeft Van der Mark inmiddels al van veel re-enactors en andere experts op het gebied van historische geneeskunde hun medewerking toegezegd gekregen. Wellicht komt dat door zijn ervaring in het organiseren van dergelijke festivals. Utrecht en wijde omgeving kent Van der Mark van zijn historische evenementen. ,,Daarbij ligt mijn hart bij de geschiedenis van de gezondheidszorg, maar dat komt wellicht omdat ik zelf in het dagelijkse leven een erg gespecialiseerde verpleegkundige ben”, verklaart hij.
Tijdens het Festival der Gezondheid draait het niet alleen om medische technieken. De visie van de mens op ziekte en gezondheid is zeker zo belangrijk. Zoals in de prehistorie, waar het geloof in rituelen en magie gelijk opgaat met het gebruik van geneeskrachtige kruiden. Rituelen zijn ook in de Romeinse tijd belangrijk. Daarnaast zag men massages, badcultuur en geurende kruiden als heilmiddel. Maar tegelijkertijd voerde men ook al operaties uit en deed men aan pijnbestrijding. Ook aderlaten was in die tijd al populair. Hoe dat precies ging, zowel bij de Romeinen als in andere tijden, laten vrijwillige ‘slachtoffers’ van de VVvA zien. Van der Mark: ,,Het is interessant om dat ‘nutteloze’ aderlaten te linken aan de huidige praktijk van de bloedbank. Behalve het nut van donorbloed zijn er ook theorieën over gezondheid en welzijn van mensen die bloed af laten tappen.” Via de pestdokters, de middeleeuwse crudener (voorloper van onze kruidenier) en de rol van de kloosters, de gasthuizen en de kerk met zijn heiligen en werken van barmhartigheid, gaan we naar de zeventiende eeuw. In deze Gouden Eeuw ging ook overbevolking en armoede steeds meer een rol spelen. Van de Napoleontische tijd, via de opkomst van de medische wetenschap in de twintigste eeuw naar de huidige tijd, het is allemaal te zien.
Wil van der Mark is tijdens het Festival der Gezondheid aanwezig als Willem Anthoniszoon van der Marcke uit de Gouden Eeuw. Zowel in deze rol, als in die van de 14e eeuwse Willem van Salerno is hij niet alleen de heelmeester van dat moment, hij heeft daarnaast een hele historische achtergrond voor zichzelf opgebouwd. Hij vertelt: ,,Wie ben ik, waar kom ik vandaan, waarom doe ik wat ik doe en waarom doe ik het zo. Het zijn allemaal dingen ik van belang vind om niet alleen het vak van heelmeester uit te voeren, maar om ook echt in de huid van die persoon te kunnen kruipen. Acteren is een heel belangrijk element om dit allemaal zo goed mogelijk bij het publiek over te brengen.” Als het aan Van der Mark ligt, zal er tijdens het Festival der Gezondheid door heel veel medewerkers zo natuurgetrouw mogelijk geacteerd worden. ,,Pas dan ziet het publiek hoe het er echt aan toe ging.”
Wanneer dit Festival aanslaat, hoopt Van der Mark voortaan elke twee jaar een dergelijk evenement in Archeon te kunnen presenteren, iedere keer met een ander thema uit de geneeskunde en gezondheidszorg.
